Gümrük Müşavirliği Hizmeti Nedir?
En genel anlamıyla, gümrük ve dış ticaret işlemlerine konu ürünlere ilişkin süreçlerde özel sektör temsilcilerince verilen tüm hizmetleri ifade eder. Gümrüklerde işlem yaptırmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, kendi gümrük beyannamelerini vererek işlemlerini takip edebilecekleri gibi, bu alanda Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri dolaylı temsil yoluyla beyanname verebilmekte; ayrıca gümrük müşavirlerinden gümrük ve dış ticaret konularında da danışmanlık hizmeti alınabilmektedirler.
Gümrük Müşaviri Kimdir?
Gümrük ve dış ticaret işlemleri kapsamında Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giren, çıkan eşya ve araçların gümrük mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca uygulanması (mevzuat danışmanlığı) zorunlu iş ve işlemlerini özellikle gümrük idareleri nezdinde takip eden, bu işlemlerin yasal düzenlemelere uygun biçimde tamamlanmasını sağlayan, gümrük ve dış ticaret süreçlerinde danışmanlık hizmetleri veren, alanında uzmanlaşmış; yasal düzenlenmelerle belirlenen eğitim, staj, belli suçlardan ceza almış olmamak, yapılan mesleki yeterlilik sınavında başarılı olmak gibi koşullara, kimi özel yetki ve sorumluluklara ve mesleki formasyona sahip meslek mensuplarıdır.
Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi, Türkiye Cumhuriyeti topraklarını kapsar. Türkiye kara suları, iç suları ve hava sahası Türkiye gümrük bölgesine dâhildir.
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Kimdir?
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 10/1-c maddesine istinaden gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Ticaret Bakanlığınca belirlenen tespit işlemlerini yapmak üzere yetkilendirilen gümrük müşaviridir. Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri (YGM), özellikle bazı nitelikli tespit işlemlerini yapan gümrük müşaviridir. 2008 yılında başlayan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği uygulaması ile ekonomik etkili gümrük rejimlerinin, nihai kullanımın, basitleştirilmiş usuller ve bazı gümrük işlemlerinin uygulanmasını sağlamak üzere gerekli görülen tespit işlemleri, yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri eliyle yaptırılmaktadır.
Gümrük Müşavirleri Ne İş Yapar?
Gümrük müşavirleri, ithalat ve ihracat yapan firmaların yasal temsilcileri olarak gümrük beyannamelerini hazırlar, beyan ve işlemler için gerekli tüm bilgi ve belgeleri toplar; gümrük vergileri ve ithalde alınan diğer vergi ve mali yükümlülükleri hesaplanmasını sağlar; gümrük idaresiyle ilgili tüm süreçleri takip ederek yürütür ve sonuçlandırır; gümrük ve dış ticaret işlemlerinin her aşamasında ihtiyaç duyulan danışmanlık hizmetlerini sunar.
Gümrük İşlemlerinde Gümrük Müşavirleriyle Çalışmak Zorunlu Mudur?
Gümrük işlemlerinde gümrük müşavirleriyle çalışma zorunluluğu yoktur. Herkes gümrük işlemlerini kendisi takip edebileceği gibi noterden vekalet vererek dolaylı temsil yoluyla gümrük müşavirleri ya da yetki verilmiş çalışan temsilcileri aracılığıyla takip ettirebilir.
Gümrük İşlemlerinde Doğrudan ve Dolaylı Temsil Neyi İfade Eder?
Gümrük işlemleri, kişilerin bizzat kendileri tarafından takip edilebileceği gibi, temsilci tayin edilerek de gerçekleştirebilir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 5.Maddesi bu hususta şu hükümleri içerir:
“Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilirler. Transit taşımacılık yapan veya arızi olarak beyanda bulunan kişiler hariç olmak üzere, temsilci Türkiye gümrük bölgesinde yerleşik bulunan kişilerdir.
Temsil, doğrudan veya dolaylı olabilir. Temsilci, doğrudan temsil durumunda başkasının adına ve hesabına hareket eder. Dolaylı temsil durumunda ise kendi adına, ancak başkasının hesabına hareket eder. Temsilci, temsil edilen kişi namına hareket ettiğini beyan etmek, temsilin doğrudan veya dolaylı olduğunu belirtmek ve sahip olduğu temsil yetki belgesini gümrük idarelerine ibraz etmek zorundadır.”
- maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişiler gümrük idarelerinde dolaylı temsilci olarak iş takip edebilirler.”
Gümrük Kanunu’nun 225. Maddesi çerçevesinde de; “Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetler, 5.madde hükümleri çerçevesinde, sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya Gümrük Müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edilir ve sonuçlandırılır.” hükmü yer almaktadır.
Gümrük Müşavirlerinin Yasal Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?
Gümrük Müşavirleri, Gümrük Kanunu’nda yer alan yetkiler doğrultusunda, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri temsilci sıfatıyla gerçekleştirebilir; her türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırabilirler.
Gümrük Müşavirleri, gümrük mevzuatının gerektirdiği işlemleri ve bürokratik süreci hatasız yürütmek ve temsil ettiği kişi ve kuruluşların hukuki haklarını, çıkarlarını ve yararlarını gözeterek, onları maddi ve manevi her türlü zarardan koruyacak şekilde, gümrük ve dış ticaret konularında yüksek donanımla, vasıflı danışmanlık hizmeti vermek zorundadırlar. Gümrük müşavir ve müşavir yardımcıları, çerçevesi Gümrük Kanunu’nun 227 nci ve 228 nci maddelerinde belirlenen niteliklere sahip uzman kişilerdir.
Gümrük Müşavirleri, Borçlar Kanunu uyarınca vekil sorumluluğu ve Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde tacir mesuliyeti ile çalışmak; 4458 Sayılı Gümrük Kanunu ve 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Yasası uyarınca müteselsil sorumluluk bilinciyle hareket etmekle mükelleftirler.
Gümrük Müşavirliği faaliyetleri, bir özel hukuk tüzel kişiliği oluşturularak gümrük müşavirliği şirketi şeklinde de yürütülebilir. Bu durumda gümrük müşavirlerinin kuracağı tüzel kişiliklere gümrük müşavirleri de ortak olabilirler.
Gümrük Müşavirlerine Neden İhtiyaç Duyulur?
Eşyanın gümrük ve dış ticaret işlemlerinin yürütülmesi, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması, bu alanlarda teknik bilgiye sahip olmayı gerektirir. Gümrük işlemleri birçok yasa, uluslararası anlaşma, karar, tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge, tasarruflu yazıyla düzenlenmiş karmaşık bir düzenlemelere konu işlemlerdir. Dış ticarete konu ürünleri ithal veya ihraç ederken çok sayıda teknik terimle karşılaşacağınızdan ve gümrük mevzuatının değişken, dinamik yapısından ötürü, gümrük süreçlerini verimli bir şekilde organize etmek oldukça zor olacaktır. Gümrük müşavirleri bu kompleks mevzuatı yakından takip eder ve firmaların yasalara uygun biçimde işlemlerini yürütmelerine destek olur.
Benzer şekilde, ürünleri ithal ve ihraç ederken; ürünlerin gümrük tarife istatistik pozisyonlarının (GTİP) yanlış sınıflandırılması, yanlış vergi hesaplamaları, beyanların düzgün yapılamaması, yasal izin ve belgelendirme süreçlerinin doğru yönetilememesi, yalnızca tedarik zincirinde önemli zaman kayıpları, gecikmelere ve artan maliyetlere yol açmakla kalmayacak; aynı zamanda büyük ceza risklerini, mali kayıpları, yasal sorunları, hatta kimi durumlarda kaçakçılıkla mücadele yasası kapsamına girebilecek suçların işlenmesini doğurabilecektir. Bu nedenle özel uzmanlık isteyen gümrük ve dış ticaret süreçlerinin bilgi ve deneyimiyle bu alanda yetkin uzman kişiler eliyle takibinde çok büyük faydalar bulunmaktadır. Gümrük müşavirleri vergilerin, mali yükümlülüklerin doğru biçimde hesaplanmasını sağlar, böylece firmaların fazla ya da eksik ödeme yapmasını, cezai durumlarla karşılaşmalarını önler; karşılaşılabilecek ceza risklerini minimum seviyeye düşürür, bu amaçla gerekli ön değerlendirmeleri yaparak, tedbir alınmasını sağlar. Gümrük işlemlerinin eksiksiz, doğru biçimde yapılmasını sağlayarak bekleme maliyetlerini düşürür, firmalara zaman ve maliyet tasarrufu sağlar
Küresel dünyada başarıya ulaşmanın yolu uluslararası ticarete hâkim olmaktan geçmektedir. İthalat ve İhracat işlemlerinde bütüncül çözümler için gümrük müşavirleri ve gümrük müşavirlik firmalarından destek almak, süreçlerinizi onların danışmanlığı ile yürütmek oldukça önemlidir. Gümrük müşavirleri firmalara stratejik tavsiyeler sunarak dış ticaret süreçlerinde etkinlik ve verimliliği artırır; firmaların rekabet gücüne olumlu katkı sağlar.
Günümüz dünyasında uzmanlaşma kritik bir öneme sahiptir. Özel bir uzmanlık alanı olan gümrük işlemleri de uzman, kalifiye, tecrübeli profesyoneller eliyle yani müşavirler tarafından yürütüldüğünde ticari hayattaki başarı şansınız artacaktır.
Gümrük Müşaviri ile Çalışırken ve Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?
- Gümrük müşavirinin, Ticaret Bakanlığı’nca düzenlenmiş, geçerli bir “gümrük müşavirliği izin belgesi” olmalıdır.
- Gümrük müşavirinin bilinen bir adresi, iş yeri ve düzenli bir çalışma ofisi olmalıdır. Tercihen bir web sitesi, geçerli bir kurumsal e-mail adresi, belli başlı İSO belgeleri (İSO 27001, İSO 9001, İSO 14001, İSO 10002 vd.) bulunmalıdır.
- Gümrük müşavirleri, geçerli bir vekaletnameleri olmadıkça mal sahipleri adına beyanda bulunamazlar. Bu nedenle işlemlere başlarken müşavirlere noter onaylı, çerçevesi doğru belirlenmiş bir vekaletname verilmelidir.
- Gümrük müşaviri, gümrük idaresine bir beyan yapılacaksa bu konuda olası riskleri ve sonuçları biliyor ve sizi bu konuda yeterli seviyede aydınlatmış olmalıdır.
- Gümrük işlemleri için gerekli bilgi ve belgelerin neler olduğunu, ürünün GTİP bilgisini, ne kadar vergi ve benzeri ödeme yapılacağını ve sürece ilişkin diğer soruları cevaplayacak bilgi, deneyim ve yetkinlikte olmalıdır.
- Ticari sır niteliğinde bilgilerinize sahip olacağından, bilgi güvenliğini sağlayacak yetkin bilgi güvenliği sistemlerine ve güçlü bir IT alt yapısına sahip olmalıdır. Serverları kendisine ait olmalı, acil durumlar bir felaket merkezi bulunmalıdır.
- Hizmet verilen firmalara yönelik düzenli ve doğru bir raporlama sistemine sahip olmalıdır.
- Gümrük idaresince eşyanızın muayenesi talep edildiğinde, size haber vermeli ve gümrük muayenesine eşlik etmelidir.
- Gümrük müşaviri kamu kurum ve kuruluşları nezdinde sizi temsil ettiğinden, iyi bir itibara, profesyonel bir iletişim becerisine ve temsil kabiliyetine sahip olmalıdır.
- İşlemlerinizin niteliğine göre Türkiye sathında geniş bir hizmet ağı bulunmalı, tercihen saha işlemlerini de kendisi yapmalıdır..
- Tercihen iş süreçlerini anlık izleme yeteneğine sahip olmalı ve süreçlerini KPI’larla ölçerek müşterilerine raporlamalıdır.
- Güçlü finans yapısı olmalı, hesap verebilir ve şeffaf bir yönetim anlayışı sergilemeli; iç ve dış denetimle iş süreçlerini düzenli olarak gözden geçirmeli; profesyonel yöneticilerle yönetilmelidir.
- Gümrük müşavirleri her yıl Ticaret Bakanlığı’nca belirlenerek Tebliğ ile duyurulan asgari ücret tarifesine göre çalıştıklarından, bu ücretlerin altında ya da fahiş miktar üzerinde ücretler talep etmemelidir.
İşte bu farkındalık ve bilinçle çalışan UGM, 1981 yılında “ÜNSPED Beynelmilel Nakliyat – M.Haluk Ündeğer” unvanı ile faaliyetine başlamış; 1995 yılında anonim şirket statüsüne geçerek, faaliyet kapsamını “Gümrük Müşavirliği ve Lojistik Hizmetler” olarak genişletmiştir. Şirketimiz halen 30 şehirde 61 servis noktasında 1/3’ü Gümrük Müşaviri ve Gümrük Müşavir Yardımcısı olmak üzere yaklaşık 1950 uzman personelden oluşan yaygın hizmet ağıyla, yukarıda sayılan özelliklere ve çok daha fazlasına sahip olan organizasyonel ve kurumsal yapısıyla, sektöre yön veren bir yenilikçi yaklaşımla gümrük müşavirliği ve dış ticaret danışmanlığı hizmeti vermektedir.
Gümrük İşlemleri Neyi İfade Eder?
Gümrük gözetimi altında bulunan eşya, Gümrük Kanunu’nda belirlenen “gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma” tabi tutulur. Bu işlemler; eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması, bir serbest bölgeye konulması, imhası, yeniden ihracı veya gümrüğe terk edilmesidir. Eşyanın ihraç edilmesi, ithal edilmesi, dahilde veya hariçte işleme rejimine tabi tutulması, geçici ithal edilmesi, transiti, antrepoya alınması gibi gümrük işlemleri birbirinden farklı prosedürlere sahip işlemlerdir.
Gümrük Müşavirleri Başlıca Ne Tür Hizmetler Sunar?
Gümrükleme hizmetlerini gümrük müşavirliği şirketleri sunar. Gümrükleme işlemlerini gerçekleştirebilmesi için gümrük müşavirlerine vekaletname verdikten sonra, gümrük müşavirleri kendi adlarına hareket ederek kendilerine vekaletname veren kişi hesabına gümrük idarelerinde hareket ederler. Bu kapsamda; gümrük beyannamesi verilmesi öncesinde Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) tespiti, eşyanın tabi tutulacağı gümrük rejimine göre vergi ve prosedür analizi, alınması gereken izin veya uygunluklar varsa bunların başvuru ve takibi (TAREKS Başvuruları gibi), elleçleme, küşat, danışmanlık, gümrük beyannamesinin verilmesi, gerektiğinde eşyanın muayenesi, numune alınması, laboratuvar tahliline gönderilmesi için takip, eşyanın gümrük idaresinden teslim alınması, eşyanın yurtdışı edilmesi işlemlerinin tamamlanması (yurtdışı gümrükleme) gibi pek çok gümrük işlemleri gerçekleştirilir.
Gümrük işlemlerinin sağlıklı yürütülebilmesi için ise; işlemlerin mutlaka bu konuda profesyonel ve ehil kişilere emanet edilmesi gerekir. Gümrük işlemlerinin hızlı ve hatasız bir şekilde tamamlanması, gümrük prosedürlerine hâkim olunması, dijital teknolojilerin kullanılması (dijital gümrükleme), gümrük vergilerinin doğru hesaplanması, gümrük idareleri ile doğru iletişimin kurulması sürecin doğru ve hatasız yürütülmesi açısından önemlidir.